De eerste autobusdiensten in Enter

De eerste autobusdiensten in Enter

Vele bussen uit Twente, met passagiers ook uit Enter, gingen jaarlijks
op bedevaart naar Kevelaer. De bus links is van Langenhof uit Enter
en de derde bus van links is van Ten Dam uit Enter de bus helemaal
rechts is van Hodes uit Rijssen. Let op de vele knipmussen achter de ruitjes.

Begin vorige eeuw loopt de zompschipperij in Enter op zijn eind en ook de ganzenhandel is door de Eerste Wereldoorlog abrupt afgelopen. De honderden klompenmakers verdienen het zout niet in de pap. Steeds meer Enternaren gaan in de textielfabrieken in de naaste omgeving werken, waar de lonen honderd procent hoger liggen dan je als klompenmaker kunt verdienen.
Het vervoer naar de fabriek is echter een probleem, want Enter heeft geen openbaar vervoer. De spoorlijn Neede-Hellendoorn biedt geen uitkomst, want de eerste passagierstrein naar Goor gaat zo laat dat de arbeiders daar niets aan hebben.
In eerste instantie is er nog een paardenkoets die werkvolk naar Goor brengt, maar al snel zijn er ondernemers in Enter die in het vervoersgat in de markt springen. B. ten Dam, de Gebroeders Langenhof en G.J. Koenderink schaffen autobussen aan die werkvolk gaan vervoeren. Maar een reguliere busdienst waarmee iedere Enternaar zich kon laten vervoeren is er niet.
Op 1 januari 1924 komt er dan eindelijk een busdienst die Enter aandoet. De expediteur W. Mast uit Wierden begint dan als ‘Wierdensche Autobus Dienst’ een lijndienst van Almelo over Wierden en Enter naar Rijssen v.v. Helaas wordt de omweg over Enter slechts twee keer per dag gemaakt. De gemeente Wierden is verheugd dat een deel van de gemeente iets uit haar isolement wordt verlost en geeft een subsidie van 75 gulden voor verzekering en dergelijke. Aan zo’n concessie voor een autobusdienst door Gedeputeerde Staten gegeven zaten nogal wat voorwaarden. Je moest allrisk verzekerd zijn. Je moest over voldoende reservemateriaal beschikken wat ingezet kon worden bij pech. De tarieven en dienstregeling moesten goedgekeurd worden door Gedeputeerde Staten. Er mocht niet gerookt worden in de bus. De conductrices kwamen pas later toen de bussen veel groter waren.
Een jaar later wordt deze lijndienst zelfs uitgebreid. De lijn loopt dan van Almelo over Wierden, Enter, Rijssen, Markelo naar Goor v.v.. Er stonden toen nog niet overal haltes, maar de bus stopte door de hand opsteken. De busverbinding kan niet uit en verdwijnt na een aantal jaren. In 1927 vraagt G.J. Koenderink uit Enter een vergunning aan om alleen op marktdagen een autobusdienst te onderhouden van Enter naar Rijssen en van Enter over Wierden naar Almelo. Van deze dienst is veel gebruik gemaakt .
Ondertussen gingen ook meer leerlingen vanuit Enter in Almelo naar school en dat was aanleiding voor Arnold Hodes uit Rijssen om in 1932 een lijndienst te openen vanuit Rijssen via Enter en Bornebroek naar Almelo. Omdat je nou iedere dag naar Rijssen en Almelo kon, verliep de busdienst op marktdagen van Koenderink. De lijndienst van Hodes over Enter, Bornebroek naar Almelo was verliesgevend. De busdienst van Hodes werd ook wel de busdienst van ‘Nӧlke’ genoemd. Hodes stopte er mee maar leverde de concessie nog niet in. Nu vroeg Koenderink bij de Provincie een vergunning aan voor een lijndienst dagelijks van Enter over Wierden naar Almelo. Hodes tekende met succes bezwaar aan en beloofde de provincie dat hij voor het leerlingenvervoer van Enter naar Almelo een bus zou inzetten. Dit is reden voor Koenderink om in september 1934 alle autobusdiensten stop te zetten. Amper een jaar later stopte Hodes ook hij had er al genoeg geld op toegelegd. Enter was weer terug bij af. De spoorlijn was opgeheven en alle busdiensten waren verdwenen. Enter was weer terug in het isolement van vroeger.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden alle autobussen in Enter in beslag genomen. De overheid, onder Duits toezicht, publiceerde een lijst van autobusdiensten die niet onmisbaar werden geacht en waaraan brandstof werd toegewezen. Hier zat geen busdienst bij die over Enter reed.
In 1942 fuseerden Hodes uit Rijssen, Muller uit Holten en Ter haar uit Borne tot de Overijsselse Autobusdiensten de O.A.D. Pas in juni 1947 opende die ook een lijn Rijssen, Enter, Goor en Neede. Maar als je met de bus naar Almelo wilt moet je nog steeds over Rijssen.

Johan Altena

Eerder gepubliceerd in de Wiezer

Andere verhalen

Betje Samuel (De Bette)
Levy Samuel (de June)
Marcus Samuël (De Marre)
De Joodse gemeenschap in Enter: Benjamin Samuel (de Beye)
De Joodse gemeenschap in Enter: Aron Samuel (Sam)
De Joodse gemeenschap in Enter: de familie Samuel
Hallehuizen in Enter
Kerkelijke geschiedenis van Enter
De ontwikkeling van Enter en de Enter es
Het Leyerweerd
Het herenhuis Kattelaar
De Molens van Enter
Het Exo een historische plek in Enter
Het  Enterveen voor 100 jaar.
Schilder Wedda uit Enter werd geboren op de gasbel van Slochteren
2e Wereldoorlog voorkwam drooglegging Mokkelengoor
Studiegroep “De Apenberg” van de TH-Delft maakte in 1952 uitbreidingsplan voor Enter
Onderduiken in Enter in de Tweede Wereldoorlog
De komst van straatverlichting en elektriciteitsbedrijf in Enter
Onderzoek erf- en grondnamen in Enter
De molenaarsfamilie Dissel in Enter
Enterse Zompen bij de Oosterhof in Rijssen
Velten of Broeze: een ingewikkelde connectie in Enter
Graanelevator voor de Coöperatie
Vakbeweging Enter vernietigt haar archieven tijdens WO2
Uitvinding van Morsink: Legnesten!
Dirk Getkate leraar aan de Klompenmakersvakschool
Gezin uit ontruimd Arnhem vond onderdak in Enter
Enternaren werkten als dwangarbeider in munitiefabriek Strausberg
Plattegrond van Enter in het begin van de jaren zestig
Het Erve Berends
50 jaar bevrijding Enter
De geschiedenis van het herenhuis Berghorst in Enter
Vriejn in ’n Bulnershook
Een Enterse jongen in oorlogstijd
Een bruiloft op het Leyerweerd in de 19e eeuw
De Twentse Hoeve in Enter van Boerderij-Eethuis tot restaurant met Michelinster
Het oale geet hen, het nieje kump an
Hoe behouden we het restant van de historische Enter es
Witte Hoes en Hotel Rijsserberg in Het Hollands Schwarzwald
Leden van de Enterse N.B.S bewaakten deel van de dijk Noordoost-polder in 1945
Een eeuw geleden gingen de laatste Enternaren naar Holland om gras te maaien
Enternaren in de mobilisatietijd (1914 -1918)
Ophalen huisvuil en hygiëne in Enter
De verdwenen kleine middenstand in Enter
De historie van de katholieke kerk in Enter
De kwestie Eerdmans, de Botterheer
De boerderij ‘De Jêênte’ in Enter
Verkeersexamen in 1954 School met de Bijbel Enter
Zandstrooien
Spinnen
Midwinterhoorn maken
Kantklossen in Enter
Enter 802
De klompenmakerij van Helmes-Jans
Eanter hef un zwembad! (juli 1936)
Vertelsel van vraoger
Het leven van Arend Jan Leestemaker
Honderd jaar telefoon in Enter
Sunt-Jaopik
Overval op de Boerenleenbank Rectum-Ypelo
Rijssense strijd tegen dansvermaak uit Enter
In het ‘Mengat’ in Enter
Het Verzet
De Oorlogsjaren
Het Onderwijs in Enter
De bevolking van Enter in 1880
Ganzen en katoentjes
De reis van ‘Klitsen-Jan Wilm’ naar de Holland Fair in Amerika
De eerste autobusdiensten in Enter
Het ontstaan van boekhandel Waanders
Klompenmaken in Enter
Europese Promotiedagen Handmatig Klompen maken
Van Bakkersknecht tot klompenmaker
Dijken en stegen in Enter
40-jarig regeringsjubileum van Koningin Wilhelmina in 1938
De geschiedenis van de Coöperatieve Landbouwvereniging in Enter
De Keurstbrug over de Regge in Enter
Meetbrieven, lastgelden en patentrechten
BEVRIJDING VAN ENTER (6)
BEVRIJDING VAN ENTER (5)
BEVRIJDING VAN ENTER (4)
BEVRIJDING VAN ENTER (3)
BEVRIJDING VAN ENTER (2)
BEVRIJDING VAN ENTER (1)
De geschiedenis van de begraafplaatsen in Enter
De aanleg van harde wegen in en om Enter
Jais-Hin’n
De Oale Uup’n
Het maritiem vakantieverleden van dokter Veldhuyzen van Zanten
Verdeling marke Enter in tapperij de Halve Maan
Een klompenschipper uit Enter
Van Langenhof tot Wooltershoes
Hotel De Adelaar, opkomst en ondergang
Van schippersdochter tot kasteelvrouwe
Het uitgaansleven in Enter in vroeger tijden
Het Pluimershuis
Bijnamen
De geschiedenis van het dorp Enter
Forensendorp
Klompen maken
Ganzenhandel met Duitsland en Engeland
Scheepvaart en de Enterse zompen
Bevolkingsgroei en het Markestelsel
De Munsterse oorlogen
Hervorming en opstand
Rohaan
Kattelaar
Het Leijerweerd
Geschiedenis van het erve Borgerink
Van Conrading tot Deks 1475-1971
Het erve Dekkers van 1601 tot 1971
Het pand Bolscher
Oude Katholieke kapel
Neringdoenden in Enter anno 1880
De eerste garage
Oude erven
Enterse adel
Naam en ouderdom Enter
Scroll naar boven