Een eeuw geleden gingen de laatste Enternaren naar Holland om gras te maaien

Een eeuw geleden gingen de laatste Enternaren naar Holland om gras te maaien

Al eeuwen kwam er rond 24 juni (St. Johannesdag)  een uittocht op gang vanuit het Duitse grensgebied en Twente van arbeiders die in Noord Holland en Groningen en Friesland  gras gingen maaien. Hannekemaaiers werden ze genoemd omdat ze op ‘Hannesdag’  op pad gingen. In Groningen werden het “Poep’n” genoemd in Friesland ook wel “mieren” of “Tödden” omdat zich onder de maaiers handelaren voegden die linnen aan de man probeerden te brengen. Velen van deze arbeiders en handelaren zijn in Holland blijven hangen. We hebben er de Firma Brenninkmeyer, Vroom&Dreesman en Peek en Cloppenburg aan overgehouden.

In Enter was de armoede in de 18e en 19e eeuw ook algemeen en  vele Enternaren zijn in die tijd naar Holland geweest om in zes weken noeste arbeid de jaarpacht van hun kleine boerenbedoeninkje te verdienen. Natuurlijk is toen niet gedocumenteerd wie er naar Holland gingen. Via gegevens uit archieven, overleveringen en verhalen van oude Enternaren weten we een klein beetje hoe het ging vroeger op de reis naar Holland.

Als in 1803 de steenbakkerij van Rohaan wordt opgericht laat de ongehuwde firmant in de acte opnemen dat hij recht heeft om in de zomer zes weken naar Holland te gaan om gras te maaien om een “Tabakscentje”te verdienen.

Naar Zwolle werd gelopen en daar werd  samen met andere groepen grasmaaiers een boot ge charterd waarmee ze voor 15 stuivers de Zuiderzee over werden gebracht.  Wat namen ze mee behalve de zeis en de pikstrik?  Natuurlijk ook de haarhamer en het haarspit. Bernardus Heerbaart een hondertjarige Enternaar vertelde in 1985 dat ze een halve zi’j spek en een zesponds roggebrood meenamen. Niet altijd verliep de reis over de Zuiderzee goed. Tijdens de drooglegging van de Zuiderzeepolders vonden ze een boot waarin onder in het ruim vele tientallen zeisen lagen. Men stond voor een raadsel maar later werd  het duidelijk dat een boot met hannekemaaiers hier vergaan was. Heerbaart ging  in de vier jaren voor zijn huwelijk in 1918 met Dina Slag met Dieks Grouwe ( Dieks van de Groaf) en later met Jan Jansen (Stomp’n-Jan) naar Holland.

Ook B. Wolters (Koeln-Bats) ging jaren naar Holland.  Ze gingen vaak jaren naar dezelfde boer waar ze toch een bepaalde band mee opbouwden. De omstandigheden in Noord Holland waren beter dan in Groningen en Friesland. In Holland werden ze in fatsoenlijke schuren ondergebracht en kregen goed te eten. Maar de dag begon als het licht werd om drie uur halfvier en duurde tot negen uur ’s avonds. Zes weken een 18-urige werkdag leverde dus zo’n f. 40,-  op. Reken het maar niet om tot een uurloon want dan zakt je de moed in de schoenen.

Een beeld ter herdenking aan de Enterse Grasmaaiers, die honderd jaar geleden naar Holland gingen, is op 28 oktober 2000 onthuld door nazaten van de familie Wolters.

Aan de Witmoesdijk in Enter in een bosperceel woonde Jan Horstink (Poes-Jan). Het gezin had drie kinderen Tone, Jan en Miene. Armoe troef.  Jan woonde in een gepachte woning en ging ieder jaar met Pinksteren  zes weken naar Holland  om de pacht te verdienen. Een  bejaarde vroegere buurman vertelde mij dat Jan bij terugkomst altijd een ronde Edammer kas meenam. Dat was dan wekenlang een feest voor de kinderen een  snee roggebrood met kaas belegd.

Johan Altena

Eerder verschenen in de Wiezer 2019 wk 2

Andere verhalen

Betje Samuel (De Bette)
Levy Samuel (de June)
Marcus Samuël (De Marre)
De Joodse gemeenschap in Enter: Benjamin Samuel (de Beye)
De Joodse gemeenschap in Enter: Aron Samuel (Sam)
De Joodse gemeenschap in Enter: de familie Samuel
Hallehuizen in Enter
Kerkelijke geschiedenis van Enter
De ontwikkeling van Enter en de Enter es
Het Leyerweerd
Het herenhuis Kattelaar
De Molens van Enter
Het Exo een historische plek in Enter
Het  Enterveen voor 100 jaar.
Schilder Wedda uit Enter werd geboren op de gasbel van Slochteren
2e Wereldoorlog voorkwam drooglegging Mokkelengoor
Studiegroep “De Apenberg” van de TH-Delft maakte in 1952 uitbreidingsplan voor Enter
Onderduiken in Enter in de Tweede Wereldoorlog
De komst van straatverlichting en elektriciteitsbedrijf in Enter
Onderzoek erf- en grondnamen in Enter
De molenaarsfamilie Dissel in Enter
Enterse Zompen bij de Oosterhof in Rijssen
Velten of Broeze: een ingewikkelde connectie in Enter
Graanelevator voor de Coöperatie
Vakbeweging Enter vernietigt haar archieven tijdens WO2
Uitvinding van Morsink: Legnesten!
Dirk Getkate leraar aan de Klompenmakersvakschool
Gezin uit ontruimd Arnhem vond onderdak in Enter
Enternaren werkten als dwangarbeider in munitiefabriek Strausberg
Plattegrond van Enter in het begin van de jaren zestig
Het Erve Berends
50 jaar bevrijding Enter
De geschiedenis van het herenhuis Berghorst in Enter
Vriejn in ’n Bulnershook
Een Enterse jongen in oorlogstijd
Een bruiloft op het Leyerweerd in de 19e eeuw
De Twentse Hoeve in Enter van Boerderij-Eethuis tot restaurant met Michelinster
Het oale geet hen, het nieje kump an
Hoe behouden we het restant van de historische Enter es
Witte Hoes en Hotel Rijsserberg in Het Hollands Schwarzwald
Leden van de Enterse N.B.S bewaakten deel van de dijk Noordoost-polder in 1945
Een eeuw geleden gingen de laatste Enternaren naar Holland om gras te maaien
Enternaren in de mobilisatietijd (1914 -1918)
Ophalen huisvuil en hygiëne in Enter
De verdwenen kleine middenstand in Enter
De historie van de katholieke kerk in Enter
De kwestie Eerdmans, de Botterheer
De boerderij ‘De Jêênte’ in Enter
Verkeersexamen in 1954 School met de Bijbel Enter
Zandstrooien
Spinnen
Midwinterhoorn maken
Kantklossen in Enter
Enter 802
De klompenmakerij van Helmes-Jans
Eanter hef un zwembad! (juli 1936)
Vertelsel van vraoger
Het leven van Arend Jan Leestemaker
Honderd jaar telefoon in Enter
Sunt-Jaopik
Overval op de Boerenleenbank Rectum-Ypelo
Rijssense strijd tegen dansvermaak uit Enter
In het ‘Mengat’ in Enter
Het Verzet
De Oorlogsjaren
Het Onderwijs in Enter
De bevolking van Enter in 1880
Ganzen en katoentjes
De reis van ‘Klitsen-Jan Wilm’ naar de Holland Fair in Amerika
De eerste autobusdiensten in Enter
Het ontstaan van boekhandel Waanders
Klompenmaken in Enter
Europese Promotiedagen Handmatig Klompen maken
Van Bakkersknecht tot klompenmaker
Dijken en stegen in Enter
40-jarig regeringsjubileum van Koningin Wilhelmina in 1938
De geschiedenis van de Coöperatieve Landbouwvereniging in Enter
De Keurstbrug over de Regge in Enter
Meetbrieven, lastgelden en patentrechten
BEVRIJDING VAN ENTER (6)
BEVRIJDING VAN ENTER (5)
BEVRIJDING VAN ENTER (4)
BEVRIJDING VAN ENTER (3)
BEVRIJDING VAN ENTER (2)
BEVRIJDING VAN ENTER (1)
De geschiedenis van de begraafplaatsen in Enter
De aanleg van harde wegen in en om Enter
Jais-Hin’n
De Oale Uup’n
Het maritiem vakantieverleden van dokter Veldhuyzen van Zanten
Verdeling marke Enter in tapperij de Halve Maan
Een klompenschipper uit Enter
Van Langenhof tot Wooltershoes
Hotel De Adelaar, opkomst en ondergang
Van schippersdochter tot kasteelvrouwe
Het uitgaansleven in Enter in vroeger tijden
Het Pluimershuis
Bijnamen
De geschiedenis van het dorp Enter
Forensendorp
Klompen maken
Ganzenhandel met Duitsland en Engeland
Scheepvaart en de Enterse zompen
Bevolkingsgroei en het Markestelsel
De Munsterse oorlogen
Hervorming en opstand
Rohaan
Kattelaar
Het Leijerweerd
Geschiedenis van het erve Borgerink
Van Conrading tot Deks 1475-1971
Het erve Dekkers van 1601 tot 1971
Het pand Bolscher
Oude Katholieke kapel
Neringdoenden in Enter anno 1880
De eerste garage
Oude erven
Enterse adel
Naam en ouderdom Enter
Scroll naar boven