De Oale Uup’n

De Oale Uup’n

Oaluup'n- Naats en Bernhard

Wijlen Herman Kerkhof,  groot liefhebber van het oude Enter , ging regelmatig praten met oude Enternaren. Uit de mond van Gerrit Lammertink (Ketien-Get), Bernard Ezendam (Döt’n-Bernard) en Bernard Freriksen (Oaluup’n-Bernard) tekende Herman mooie anekdotes op.

 

In de jaren zeventig woonde aan de Brinkstraat in een boerderij uit het einde van de 19e eeuw de familie Freriksen (de Aole Uup,n). Vier vrijgezellen. Gaait, Naats, Bernard en Dina. De “Aole Uup.n” stonden bekend als heel zuinig. Met hard werken, een klein boerderijtje en wat klompenmaken kon je toch nog geld overhouden.

Toen de gezamenlijke klompenmakers in Enter in 1917 een klompenmagazijn lieten bouwen bij het station kwam groothandelaar Bovenhuis uit Assen van tijd tot tijd de totale produktie ophalen per trein. Hij rekende dan  soms een bedrag van meer dan duizend gulden kontant af met Homans Atsie. Atsie had een bestuursfunctie binnen de klompenmakersvereniging en moest het geld verdelen over de klompenmakers. De moeilijkheid was nu dat bij het geld dat hij van Bovenhuis ontvangen had een briefje van duizend zat. “Homans-Gerradjen” de kassier van de plaatselijke boerenleenbank kon het niet wisselen. Wat nu? Iemand opperde “Oaluup,-Naats” misschien?  Dat bleek de oplossing. Naats nam Atsie mee naar de “delle” naar de bedstee en haalde onder het stroo een kistje vandaan waarop met zwarte drukletters  stond “koelhouden” en waarom een stuk touw een “beeste-repe” gewikkeld was. Gaait maakte het kistje open en telde duizend gulden uit in kleine coupures.

Gaait is het eerste overleden in 1977. Dina volgde in 1989 en Naats in 1991. Bernard heeft nog jaren alleen gewoond. Joke van Coesant hield de boel schoon  en kookte voor hem. Een poosje heeft Bernard ook nog gedaan met “Tafeltje dek je”, maar dat was niets voor hem. Herman Kerkhof kwam er een keer rond half twaalf ’s morgens. Tot zijn verbazing stond Bernard zich een pan vol spek te bakken. Herman vroeg “Bernard ie doot toch met Tafeltje dek je?” Op dat moment komt “Ezink-Gait” binnen en brengt hem zijn maaltijd. Bernhard haalt de stolp van de pan en kiepert zijn pan met gebakken spek er zo bij in. Bernard zei “Dat schroa spul van Tafeltje dek je kuj zoo neet et’n”.

Als de Twentsche Courant kwam las Bernard eerst de overlijdensadvertenties. Op een gegeven moment ging de Twentsche Courant samen met de Tubantia. Er kwamen nog wel twee couranten uit maar de overlijdensadvertenties van Tubantia werden nu ook in de Twentsche Courant afgedrukt. Toen Herman weer eens kwam “kuiern” bij Bernard verzuchtte hij “Oh God Herman regtevoort goat der zovulle leu dood, nou hool ik het ook meer zo lange vol”. Herman kon hem geruststellen en vertelde hem wat de oorzaak was.

Bernard was erg slechthorend en had al 25 jaar geleden een gehoorapparaat moeten hebben. Herman ging op een gegeven moment op een woensdagmiddag met Bernard naar een audiologisch centrum in Hengelo. Bernard moest met een kortgerokte assistente in een geluidskabine. Herman zag aan de lach van Bernard dat hij hoewel doof niet blind was. De assistente sprak wat in de koptelefoon en Bernard moest zeggen wat hij hoorde. Noemde zij “huis”dan zei Bernard “hoes”. Hij vertaalde het gelijk in het Twents. Hij kreeg een gehoorapparaat. Toen Herman later nog eens vroeg naar zijn ervaringen was Bernard vol lof: “Oh kѐѐl, wat’n gedroes op de wc”. Hij had zichzelf jarenlang niet meer horen plassen op de wc.

 

Johan Altena

 

 

Eerder gepubliceerd in de Wiezer 22 oktober 2014

Andere verhalen

Betje Samuel (De Bette)
Levy Samuel (de June)
Marcus Samuël (De Marre)
De Joodse gemeenschap in Enter: Benjamin Samuel (de Beye)
De Joodse gemeenschap in Enter: Aron Samuel (Sam)
De Joodse gemeenschap in Enter: de familie Samuel
Hallehuizen in Enter
Kerkelijke geschiedenis van Enter
De ontwikkeling van Enter en de Enter es
Het Leyerweerd
Het herenhuis Kattelaar
De Molens van Enter
Het Exo een historische plek in Enter
Het  Enterveen voor 100 jaar.
Schilder Wedda uit Enter werd geboren op de gasbel van Slochteren
2e Wereldoorlog voorkwam drooglegging Mokkelengoor
Studiegroep “De Apenberg” van de TH-Delft maakte in 1952 uitbreidingsplan voor Enter
Onderduiken in Enter in de Tweede Wereldoorlog
De komst van straatverlichting en elektriciteitsbedrijf in Enter
Onderzoek erf- en grondnamen in Enter
De molenaarsfamilie Dissel in Enter
Enterse Zompen bij de Oosterhof in Rijssen
Velten of Broeze: een ingewikkelde connectie in Enter
Graanelevator voor de Coöperatie
Vakbeweging Enter vernietigt haar archieven tijdens WO2
Uitvinding van Morsink: Legnesten!
Dirk Getkate leraar aan de Klompenmakersvakschool
Gezin uit ontruimd Arnhem vond onderdak in Enter
Enternaren werkten als dwangarbeider in munitiefabriek Strausberg
Plattegrond van Enter in het begin van de jaren zestig
Het Erve Berends
50 jaar bevrijding Enter
De geschiedenis van het herenhuis Berghorst in Enter
Vriejn in ’n Bulnershook
Een Enterse jongen in oorlogstijd
Een bruiloft op het Leyerweerd in de 19e eeuw
De Twentse Hoeve in Enter van Boerderij-Eethuis tot restaurant met Michelinster
Het oale geet hen, het nieje kump an
Hoe behouden we het restant van de historische Enter es
Witte Hoes en Hotel Rijsserberg in Het Hollands Schwarzwald
Leden van de Enterse N.B.S bewaakten deel van de dijk Noordoost-polder in 1945
Een eeuw geleden gingen de laatste Enternaren naar Holland om gras te maaien
Enternaren in de mobilisatietijd (1914 -1918)
Ophalen huisvuil en hygiëne in Enter
De verdwenen kleine middenstand in Enter
De historie van de katholieke kerk in Enter
De kwestie Eerdmans, de Botterheer
De boerderij ‘De Jêênte’ in Enter
Verkeersexamen in 1954 School met de Bijbel Enter
Zandstrooien
Spinnen
Midwinterhoorn maken
Kantklossen in Enter
Enter 802
De klompenmakerij van Helmes-Jans
Eanter hef un zwembad! (juli 1936)
Vertelsel van vraoger
Het leven van Arend Jan Leestemaker
Honderd jaar telefoon in Enter
Sunt-Jaopik
Overval op de Boerenleenbank Rectum-Ypelo
Rijssense strijd tegen dansvermaak uit Enter
In het ‘Mengat’ in Enter
Het Verzet
De Oorlogsjaren
Het Onderwijs in Enter
De bevolking van Enter in 1880
Ganzen en katoentjes
De reis van ‘Klitsen-Jan Wilm’ naar de Holland Fair in Amerika
De eerste autobusdiensten in Enter
Het ontstaan van boekhandel Waanders
Klompenmaken in Enter
Europese Promotiedagen Handmatig Klompen maken
Van Bakkersknecht tot klompenmaker
Dijken en stegen in Enter
40-jarig regeringsjubileum van Koningin Wilhelmina in 1938
De geschiedenis van de Coöperatieve Landbouwvereniging in Enter
De Keurstbrug over de Regge in Enter
Meetbrieven, lastgelden en patentrechten
BEVRIJDING VAN ENTER (6)
BEVRIJDING VAN ENTER (5)
BEVRIJDING VAN ENTER (4)
BEVRIJDING VAN ENTER (3)
BEVRIJDING VAN ENTER (2)
BEVRIJDING VAN ENTER (1)
De geschiedenis van de begraafplaatsen in Enter
De aanleg van harde wegen in en om Enter
Jais-Hin’n
De Oale Uup’n
Het maritiem vakantieverleden van dokter Veldhuyzen van Zanten
Verdeling marke Enter in tapperij de Halve Maan
Een klompenschipper uit Enter
Van Langenhof tot Wooltershoes
Hotel De Adelaar, opkomst en ondergang
Van schippersdochter tot kasteelvrouwe
Het uitgaansleven in Enter in vroeger tijden
Het Pluimershuis
Bijnamen
De geschiedenis van het dorp Enter
Forensendorp
Klompen maken
Ganzenhandel met Duitsland en Engeland
Scheepvaart en de Enterse zompen
Bevolkingsgroei en het Markestelsel
De Munsterse oorlogen
Hervorming en opstand
Rohaan
Kattelaar
Het Leijerweerd
Geschiedenis van het erve Borgerink
Van Conrading tot Deks 1475-1971
Het erve Dekkers van 1601 tot 1971
Het pand Bolscher
Oude Katholieke kapel
Neringdoenden in Enter anno 1880
De eerste garage
Oude erven
Enterse adel
Naam en ouderdom Enter
Scroll naar boven