Onderzoek erf- en grondnamen in Enter

Onderzoek erf- en grondnamen in Enter

In het begin van de jaren dertig van de vorige eeuw was er voor de Enter Es een ruilverkaveling in voorbereiding. Jannes Prakken, een zoon van het vroegere hoofd van de O.L. School in Enter kwam toen in actie. Hij was al vele jaren bezig het patroon van de ontginning van de Enter Es in kaart te brengen en de namen van de verschillende bundels akkers te achterhalen. Hij vreesde dat de aanleg van nieuwe wegen en de herverdeling van de grond onder de eigenaren dit cultuurpatroon grondig zou vernielen.

Hij voerde actie onder de boeren en hij kreeg het voor elkaar dat de ruilverkaveling van de Es werd afgestemd. De dreigende oorlog en de oorlog zelf voorkwamen dat er nieuwe plannen werden gemaakt. Het zou tot midden jaren vijftig duren voor er een nieuw ruilverkavelingsplan werd gemaakt. Dit plan werd wel uitgevoerd.

De grond rondom De Es was vroeger Markegrond en eigendom van de gezamenlijke Markegenoten. In 1877 werden de Markegronden verdeeld en, onderbouwd door een plan van verdeling, eigendom van een paar honderd Enternaren.

Op de Mors werd tien bunder grasland gereserveerd voor Enternaren, die geen grond toebedeeld hadden gekregen bij de Markedeling om daar hun koetje te laten weiden. Nagenoeg alle grond was dus nu particulier bezit. Door verkoop, ruiling en vererving veranderden vele stukken grond van eigenaar in de loop der jaren. Deze transacties werden nu allemaal door een notaris kadastraal vastgelegd. De notaris vermeldde in de acte altijd de veldnamen die in de loop der jaren op de percelen rustten.

Op de Brandput in Enter werden ’s morgens de koeien verzameld van de mensen die geen eigen weidegrond hadden op de Mors. Daar werden ze overdag op een speciaal gereserveerde weide door een koe-jongen gehoed en in de gaten gehouden. Tegen de avond bracht hij ze weer terug naar de Brandput. Dan ging de roep ‘de beeste’ langs de Dorpsstraat en werden ze door de eigenaren weer opgehaald.

Naar deze oude veldnamen is nooit onderzoek gedaan en daarmee dreigt een stuk cultuurhistorie van Enter te verdwijnen. Omdat alle notariele archieven doorzoekbaar zijn, heb ik inmiddels vele duizenden aktes doorzocht op deze oude namen. Ik hoop daar nog een publicatie over te doen. Maar eigenlijk is het een monsterklus en zou het door een aantal personen volgens een vastgesteld plan uitgezocht moeten worden, om deze namen vast te leggen.

De bouwlanden in de Es, in de loop van honderden jaren ontgonnen, hadden vanwege het particulier bezit, allemaal eigen namen. De Markegronden , algemeen bezit, hadden algemene namen. Hier was sprake van ‘de Gorens’, ‘de Voormors’, ‘de Mors’, ‘de Maten’ en aan de andere kant van Enter ‘de Waterhoek’, ‘de Leyerweertslanden’, ‘de Kampen’, ‘de Els’, ‘het Opbroek’, ‘het Enterveen’ en ‘de Bredde’.

Na de markedeling kregen steeds meer weilanden afrasteringen om het particulier bezit af te bakenen. Hier kreeg je namen als ‘de Voele Riet’ en ‘Dieka’s Nije’ bij Zandinksbrug, ‘de Grote Brinkwillemsmaat’, ‘de Pestollenmaat’ en grasland naast ‘Pielnaats’.

Johan Altena

Andere verhalen

Betje Samuel (De Bette)
Levy Samuel (de June)
Marcus Samuël (De Marre)
De Joodse gemeenschap in Enter: Benjamin Samuel (de Beye)
De Joodse gemeenschap in Enter: Aron Samuel (Sam)
De Joodse gemeenschap in Enter: de familie Samuel
Hallehuizen in Enter
Kerkelijke geschiedenis van Enter
De ontwikkeling van Enter en de Enter es
Het Leyerweerd
Het herenhuis Kattelaar
De Molens van Enter
Het Exo een historische plek in Enter
Het  Enterveen voor 100 jaar.
Schilder Wedda uit Enter werd geboren op de gasbel van Slochteren
2e Wereldoorlog voorkwam drooglegging Mokkelengoor
Studiegroep “De Apenberg” van de TH-Delft maakte in 1952 uitbreidingsplan voor Enter
Onderduiken in Enter in de Tweede Wereldoorlog
De komst van straatverlichting en elektriciteitsbedrijf in Enter
Onderzoek erf- en grondnamen in Enter
De molenaarsfamilie Dissel in Enter
Enterse Zompen bij de Oosterhof in Rijssen
Velten of Broeze: een ingewikkelde connectie in Enter
Graanelevator voor de Coöperatie
Vakbeweging Enter vernietigt haar archieven tijdens WO2
Uitvinding van Morsink: Legnesten!
Dirk Getkate leraar aan de Klompenmakersvakschool
Gezin uit ontruimd Arnhem vond onderdak in Enter
Enternaren werkten als dwangarbeider in munitiefabriek Strausberg
Plattegrond van Enter in het begin van de jaren zestig
Het Erve Berends
50 jaar bevrijding Enter
De geschiedenis van het herenhuis Berghorst in Enter
Vriejn in ’n Bulnershook
Een Enterse jongen in oorlogstijd
Een bruiloft op het Leyerweerd in de 19e eeuw
De Twentse Hoeve in Enter van Boerderij-Eethuis tot restaurant met Michelinster
Het oale geet hen, het nieje kump an
Hoe behouden we het restant van de historische Enter es
Witte Hoes en Hotel Rijsserberg in Het Hollands Schwarzwald
Leden van de Enterse N.B.S bewaakten deel van de dijk Noordoost-polder in 1945
Een eeuw geleden gingen de laatste Enternaren naar Holland om gras te maaien
Enternaren in de mobilisatietijd (1914 -1918)
Ophalen huisvuil en hygiëne in Enter
De verdwenen kleine middenstand in Enter
De historie van de katholieke kerk in Enter
De kwestie Eerdmans, de Botterheer
De boerderij ‘De Jêênte’ in Enter
Verkeersexamen in 1954 School met de Bijbel Enter
Zandstrooien
Spinnen
Midwinterhoorn maken
Kantklossen in Enter
Enter 802
De klompenmakerij van Helmes-Jans
Eanter hef un zwembad! (juli 1936)
Vertelsel van vraoger
Het leven van Arend Jan Leestemaker
Honderd jaar telefoon in Enter
Sunt-Jaopik
Overval op de Boerenleenbank Rectum-Ypelo
Rijssense strijd tegen dansvermaak uit Enter
In het ‘Mengat’ in Enter
Het Verzet
De Oorlogsjaren
Het Onderwijs in Enter
De bevolking van Enter in 1880
Ganzen en katoentjes
De reis van ‘Klitsen-Jan Wilm’ naar de Holland Fair in Amerika
De eerste autobusdiensten in Enter
Het ontstaan van boekhandel Waanders
Klompenmaken in Enter
Europese Promotiedagen Handmatig Klompen maken
Van Bakkersknecht tot klompenmaker
Dijken en stegen in Enter
40-jarig regeringsjubileum van Koningin Wilhelmina in 1938
De geschiedenis van de Coöperatieve Landbouwvereniging in Enter
De Keurstbrug over de Regge in Enter
Meetbrieven, lastgelden en patentrechten
BEVRIJDING VAN ENTER (6)
BEVRIJDING VAN ENTER (5)
BEVRIJDING VAN ENTER (4)
BEVRIJDING VAN ENTER (3)
BEVRIJDING VAN ENTER (2)
BEVRIJDING VAN ENTER (1)
De geschiedenis van de begraafplaatsen in Enter
De aanleg van harde wegen in en om Enter
Jais-Hin’n
De Oale Uup’n
Het maritiem vakantieverleden van dokter Veldhuyzen van Zanten
Verdeling marke Enter in tapperij de Halve Maan
Een klompenschipper uit Enter
Van Langenhof tot Wooltershoes
Hotel De Adelaar, opkomst en ondergang
Van schippersdochter tot kasteelvrouwe
Het uitgaansleven in Enter in vroeger tijden
Het Pluimershuis
Bijnamen
De geschiedenis van het dorp Enter
Forensendorp
Klompen maken
Ganzenhandel met Duitsland en Engeland
Scheepvaart en de Enterse zompen
Bevolkingsgroei en het Markestelsel
De Munsterse oorlogen
Hervorming en opstand
Rohaan
Kattelaar
Het Leijerweerd
Geschiedenis van het erve Borgerink
Van Conrading tot Deks 1475-1971
Het erve Dekkers van 1601 tot 1971
Het pand Bolscher
Oude Katholieke kapel
Neringdoenden in Enter anno 1880
De eerste garage
Oude erven
Enterse adel
Naam en ouderdom Enter
Scroll naar boven