Het  Enterveen voor 100 jaar.

Het  Enterveen voor 100 jaar.

Nu het industrieterrein de “Elsmoat” zijn voltooiing nadert is daarmee ook het voormalige Enterveen grotendeels verdwenen. De komende generatie kan dus niet meer zien waar Enter eeuwenlang zijn brandstof vandaan haalde.

Het Enterveen was een ca. 100 ha vroeger hoogveengebied waarvan de 1 á1 ½ meter dikke veenlaag eeuwenlang is af- en uitgegraven en gedroogd tot turf als brandstof diende. Al in de tijd dat de Bisschop van Utrecht hier nog  de Landheer was (voor 1528) werd hier turf gegraven. Het veen werd in “slagen” verdeeld onder de gewaarde markegenoten. De Bisschop kreeg een “voorslag”.

Bij de Markedeling in 1857 werd het  vroegere veengebied verdeeld onder diverse Enterse Markegenoten.  Dwars door dit gebied was  bij de verdeling een dijkje (de latere Enterveenweg) aangelegd richting Elsen waarover bij droge jaargetijden de nieuwe eigenaren hun grond konden bereiken. Grond, liever gezegd moeras en water dat niets opleverde. Hooguit wat riet in de winter. Een ontoegankelijk gebied.

Enterveen

Het aangrenzende Elsenerveen, in de gemeente Markelo, was veel groter, ruim 800 ha.

De smalle ca. 200 meter brede noordkant van het Enterveen grensde aan de weg Enter-Rijssen. Naar het zuiden waaierde het uit tussen de Enteres en de zandrug van Elsen. Vanaf de zuideres keek je uit  over een grote boomloze vlakte tot aan de Herikerberg met de grote vierkante uitkijktoren (voor brandgevaar) en iets naar het westen stak nog net boven de aangelegde dennenbossen het topje van de Friesenberg uit.

Roelof Prakken, geboren in 1898,  was de zoon van Jannes Prakken toenmalig hoofd van de O.L. School in Enter.  Vanaf zijn vroegste jeugd was hij veel in de natuur te vinden. En de meest ongerepte natuur  was te vinden in het vroegere Enter/Elsenerveen. Dit gebied  had een grote aantrekkingskracht op liefhebbers van planten en weidevogels. Roelof zou later hoogleraar in de erfelijkheidsleer van planten worden aan de Landbouwhogeschool in Wageningen.

In het voorjaar was o.a. de kievit in grote getale aanwezig in het Enterveen. Het kievitseieren zoeken was ook in Roelof Prakkens jeugd al populair.  Het was je geraden niet verder het veen in te gaan dan tot zolang je kon  zien hoe je om moerasstukken en waterpoelen heen gelopen was vanaf het beginpunt. Alles leek op elkaar en de diepere ondergelopen veenputten waren dodelijke vallen. Op veel plekken stond wel 20 cm water.

Ook de Roerdomp, een moerasvogel (hier iepron genoemd), die in de rietvelden een schuilplaats vond, gaf door zijn  naargeestig dofdreunend gebrul  een zekere geheimzinnigheid aan het moeras.

Door een geweldige hittegolf in de zomer van 1911 droogde het hele moeras uit op enkele sloten en plassen na. Hierin zochten duizenden palingen een toevlucht in de modder.

Na 1911 werd door  een maatschappij uit Rotterdam ca. 100 ha. van het Enterveen van verschillende eigenaren opgekocht omdat de grond voor hen nagenoeg niets opleverde. Door verbreding en uitdieping van  de Elsgraven werd de afwatering naar de Regge beter en zakte de waterstand in het veen aanzienlijk. Hierna werd het noordelijk deel geёgaliseerd en van sloten van 2 tot 6 meter breed voorzien. De met veen vermengde ondergrond leverde prima bouw- en weiland.

Dit bleef zo tot door de aanleg van de S-15 en de E-8 en nu het industrieterrein het voormalig Enterveen, behoudens een klein zuidelijk deel, verdween.

Johan Altena

Eerder geplaatst in de Wiezer 2020 nr 46

Andere verhalen

Betje Samuel (De Bette)
Levy Samuel (de June)
Marcus Samuël (De Marre)
De Joodse gemeenschap in Enter: Benjamin Samuel (de Beye)
De Joodse gemeenschap in Enter: Aron Samuel (Sam)
De Joodse gemeenschap in Enter: de familie Samuel
Hallehuizen in Enter
Kerkelijke geschiedenis van Enter
De ontwikkeling van Enter en de Enter es
Het Leyerweerd
Het herenhuis Kattelaar
De Molens van Enter
Het Exo een historische plek in Enter
Het  Enterveen voor 100 jaar.
Schilder Wedda uit Enter werd geboren op de gasbel van Slochteren
2e Wereldoorlog voorkwam drooglegging Mokkelengoor
Studiegroep “De Apenberg” van de TH-Delft maakte in 1952 uitbreidingsplan voor Enter
Onderduiken in Enter in de Tweede Wereldoorlog
De komst van straatverlichting en elektriciteitsbedrijf in Enter
Onderzoek erf- en grondnamen in Enter
De molenaarsfamilie Dissel in Enter
Enterse Zompen bij de Oosterhof in Rijssen
Velten of Broeze: een ingewikkelde connectie in Enter
Graanelevator voor de Coöperatie
Vakbeweging Enter vernietigt haar archieven tijdens WO2
Uitvinding van Morsink: Legnesten!
Dirk Getkate leraar aan de Klompenmakersvakschool
Gezin uit ontruimd Arnhem vond onderdak in Enter
Enternaren werkten als dwangarbeider in munitiefabriek Strausberg
Plattegrond van Enter in het begin van de jaren zestig
Het Erve Berends
50 jaar bevrijding Enter
De geschiedenis van het herenhuis Berghorst in Enter
Vriejn in ’n Bulnershook
Een Enterse jongen in oorlogstijd
Een bruiloft op het Leyerweerd in de 19e eeuw
De Twentse Hoeve in Enter van Boerderij-Eethuis tot restaurant met Michelinster
Het oale geet hen, het nieje kump an
Hoe behouden we het restant van de historische Enter es
Witte Hoes en Hotel Rijsserberg in Het Hollands Schwarzwald
Leden van de Enterse N.B.S bewaakten deel van de dijk Noordoost-polder in 1945
Een eeuw geleden gingen de laatste Enternaren naar Holland om gras te maaien
Enternaren in de mobilisatietijd (1914 -1918)
Ophalen huisvuil en hygiëne in Enter
De verdwenen kleine middenstand in Enter
De historie van de katholieke kerk in Enter
De kwestie Eerdmans, de Botterheer
De boerderij ‘De Jêênte’ in Enter
Verkeersexamen in 1954 School met de Bijbel Enter
Zandstrooien
Spinnen
Midwinterhoorn maken
Kantklossen in Enter
Enter 802
De klompenmakerij van Helmes-Jans
Eanter hef un zwembad! (juli 1936)
Vertelsel van vraoger
Het leven van Arend Jan Leestemaker
Honderd jaar telefoon in Enter
Sunt-Jaopik
Overval op de Boerenleenbank Rectum-Ypelo
Rijssense strijd tegen dansvermaak uit Enter
In het ‘Mengat’ in Enter
Het Verzet
De Oorlogsjaren
Het Onderwijs in Enter
De bevolking van Enter in 1880
Ganzen en katoentjes
De reis van ‘Klitsen-Jan Wilm’ naar de Holland Fair in Amerika
De eerste autobusdiensten in Enter
Het ontstaan van boekhandel Waanders
Klompenmaken in Enter
Europese Promotiedagen Handmatig Klompen maken
Van Bakkersknecht tot klompenmaker
Dijken en stegen in Enter
40-jarig regeringsjubileum van Koningin Wilhelmina in 1938
De geschiedenis van de Coöperatieve Landbouwvereniging in Enter
De Keurstbrug over de Regge in Enter
Meetbrieven, lastgelden en patentrechten
BEVRIJDING VAN ENTER (6)
BEVRIJDING VAN ENTER (5)
BEVRIJDING VAN ENTER (4)
BEVRIJDING VAN ENTER (3)
BEVRIJDING VAN ENTER (2)
BEVRIJDING VAN ENTER (1)
De geschiedenis van de begraafplaatsen in Enter
De aanleg van harde wegen in en om Enter
Jais-Hin’n
De Oale Uup’n
Het maritiem vakantieverleden van dokter Veldhuyzen van Zanten
Verdeling marke Enter in tapperij de Halve Maan
Een klompenschipper uit Enter
Van Langenhof tot Wooltershoes
Hotel De Adelaar, opkomst en ondergang
Van schippersdochter tot kasteelvrouwe
Het uitgaansleven in Enter in vroeger tijden
Het Pluimershuis
Bijnamen
De geschiedenis van het dorp Enter
Forensendorp
Klompen maken
Ganzenhandel met Duitsland en Engeland
Scheepvaart en de Enterse zompen
Bevolkingsgroei en het Markestelsel
De Munsterse oorlogen
Hervorming en opstand
Rohaan
Kattelaar
Het Leijerweerd
Geschiedenis van het erve Borgerink
Van Conrading tot Deks 1475-1971
Het erve Dekkers van 1601 tot 1971
Het pand Bolscher
Oude Katholieke kapel
Neringdoenden in Enter anno 1880
De eerste garage
Oude erven
Enterse adel
Naam en ouderdom Enter
Scroll naar boven