De geschiedenis van de begraafplaatsen in Enter

De geschiedenis van de begraafplaatsen in Enter

De oudste begraafplaats van Enter, waarschijnlijk al van voor de Tachtigjarige oorlog, lag aan de huidige Dorpsstraat ter hoogte waar nu een Chinees restaurant gevestigd is .Toen in 1709 de Hervormde kerk werd gebouwd  werd de begraafplaats verplaatst naar de hof rond de kerk. In plaatsen waar veel oudere kerken waren werd al eeuwen rond de kerk begraven. Ook in de kerken werden er mensen begraven.

oude begraafplaats 001
De oude begraafplaats aan de Julianastraat uit 1853

In de Hervormde kerk in Enter kostte het f. 6 om in de kerk begraven te worden. Zo,n graf werd na een bepaalde tijd geruimd. Als je een erfelijk graf wilde kostte dat f. 16.  Veel mensen wilden graag in de kerk begraven worden. Een gepaste tijd  na de begrafenis kwam het markebestuur dan langs om de f. 6 te incasseren. Het kwam steeds vaker voor dat de familie niet betaalde om allerlei reden. In 1729 verzoekt het markebestuur aan de Drost van Twente om de wanbetalers te mogen vervolgen.”Want”schreven ze: “Op deze manier zal de kerk van lijken vervuld worden en het kerkhof leeg blijven”. De drost gaf toestemming om de betrokkenen gerechtelijk te vervolgen en blijkbaar is het probleem dan opgelost.

In 1743 werd er een “glint” (hek)  om het kerkhof gemaakt voor f. 227. In 1752 werd besloten dat er niemand behalve de dominee, zijn vrouw en inwonende kinderen gratis in de kerk begraven mochten worden. In de Franse Tijd, in 1804, kwam er een verbod op het begraven in kerken. In 1813 werd dit verbod door Koning Willem 1 weer opgeheven tot er in 1829 een definitief verbod kwam.

In 1853 was het kerkhof vol. Door de gemeente Wierden, die verantwoordelijk was voor de begraafplaatsten, werd in dat jaar een nieuw kerkhof ingericht aan de latere Julianastraat. De R.K. Parochie van de H. Antonius Abt kreeg toestemming van de gemeente om zelf een begraafplaats in te richten.  De Bisschop van Utrecht drong aan dat Katholieken in gewijde grond begraven moesten worden. Voor f. 236 werd een stuk grond aan de Kruisweg (de latere Disselsweg) gekocht en als kerkhof ingericht. Pastoor Volmbroek van Rijssen werd in 1860 hier begraven omdat in Rijssen geen Katholieke begraafplaats was.

Wettelijk was het toen voorgeschreven dat begraafplaatsen minstens 50 meter uit de bebouwde kom gelegen moesten zijn. In 1853 was aan de Kruisweg helemaal geen bebouwing aanwezig. Tussen de Kruisweg en de Dorpsstraat was over de volle lengte nog een brede strook landbouwgrond aanwezig. De R.K. begraafplaats lag dus helemaal vrij in de es. Dat goldt ook voor de Algemene begraafplaats aan de latere Julianastraat. Ook hier lag een brede strook landbouwgrond tussen de begraafplaats en de Dorpsstraat. Het eerste huis van de bebouwde kom was het huis van schoolmeester Leestemaker waar later Prakken woonde.

Maar in 75 jaar veranderde veel. De begraafplaatsen werden geleidelijk omringd door bebouwing. Dit was voor de gemeente Wierden aanleiding om in 1932 de Algemene begraafplaats te verplaatsen naar de Weitakkersweg. De Katholieke begraafplaats bleef om financiёle reden aan de Disselsweg en kreeg van de gemeente ontheffing van de bepalingen omtrent de bebouwde kom. Een bezoek aan de oude begraafplaatsen is een tocht in het verleden.

Op de R.k. begraafplaats worden al jaren geen nieuwe grafrechten uitgegeven. Ruim twintig jaar geleden werd de Algemene begraafplaats aan de Weitakkersweg  uitgebreid. Bij deze gelegenheid werd een gedeelte van de uitbreiding als Katholieke begraafplaats ingewijd.

 

Johan Altena

Eerder gepubliceerd in De Wiezer, januari 2015

Andere verhalen

Betje Samuel (De Bette)
Levy Samuel (de June)
Marcus Samuël (De Marre)
De Joodse gemeenschap in Enter: Benjamin Samuel (de Beye)
De Joodse gemeenschap in Enter: Aron Samuel (Sam)
De Joodse gemeenschap in Enter: de familie Samuel
Hallehuizen in Enter
Kerkelijke geschiedenis van Enter
De ontwikkeling van Enter en de Enter es
Het Leyerweerd
Het herenhuis Kattelaar
De Molens van Enter
Het Exo een historische plek in Enter
Het  Enterveen voor 100 jaar.
Schilder Wedda uit Enter werd geboren op de gasbel van Slochteren
2e Wereldoorlog voorkwam drooglegging Mokkelengoor
Studiegroep “De Apenberg” van de TH-Delft maakte in 1952 uitbreidingsplan voor Enter
Onderduiken in Enter in de Tweede Wereldoorlog
De komst van straatverlichting en elektriciteitsbedrijf in Enter
Onderzoek erf- en grondnamen in Enter
De molenaarsfamilie Dissel in Enter
Enterse Zompen bij de Oosterhof in Rijssen
Velten of Broeze: een ingewikkelde connectie in Enter
Graanelevator voor de Coöperatie
Vakbeweging Enter vernietigt haar archieven tijdens WO2
Uitvinding van Morsink: Legnesten!
Dirk Getkate leraar aan de Klompenmakersvakschool
Gezin uit ontruimd Arnhem vond onderdak in Enter
Enternaren werkten als dwangarbeider in munitiefabriek Strausberg
Plattegrond van Enter in het begin van de jaren zestig
Het Erve Berends
50 jaar bevrijding Enter
De geschiedenis van het herenhuis Berghorst in Enter
Vriejn in ’n Bulnershook
Een Enterse jongen in oorlogstijd
Een bruiloft op het Leyerweerd in de 19e eeuw
De Twentse Hoeve in Enter van Boerderij-Eethuis tot restaurant met Michelinster
Het oale geet hen, het nieje kump an
Hoe behouden we het restant van de historische Enter es
Witte Hoes en Hotel Rijsserberg in Het Hollands Schwarzwald
Leden van de Enterse N.B.S bewaakten deel van de dijk Noordoost-polder in 1945
Een eeuw geleden gingen de laatste Enternaren naar Holland om gras te maaien
Enternaren in de mobilisatietijd (1914 -1918)
Ophalen huisvuil en hygiëne in Enter
De verdwenen kleine middenstand in Enter
De historie van de katholieke kerk in Enter
De kwestie Eerdmans, de Botterheer
De boerderij ‘De Jêênte’ in Enter
Verkeersexamen in 1954 School met de Bijbel Enter
Zandstrooien
Spinnen
Midwinterhoorn maken
Kantklossen in Enter
Enter 802
De klompenmakerij van Helmes-Jans
Eanter hef un zwembad! (juli 1936)
Vertelsel van vraoger
Het leven van Arend Jan Leestemaker
Honderd jaar telefoon in Enter
Sunt-Jaopik
Overval op de Boerenleenbank Rectum-Ypelo
Rijssense strijd tegen dansvermaak uit Enter
In het ‘Mengat’ in Enter
Het Verzet
De Oorlogsjaren
Het Onderwijs in Enter
De bevolking van Enter in 1880
Ganzen en katoentjes
De reis van ‘Klitsen-Jan Wilm’ naar de Holland Fair in Amerika
De eerste autobusdiensten in Enter
Het ontstaan van boekhandel Waanders
Klompenmaken in Enter
Europese Promotiedagen Handmatig Klompen maken
Van Bakkersknecht tot klompenmaker
Dijken en stegen in Enter
40-jarig regeringsjubileum van Koningin Wilhelmina in 1938
De geschiedenis van de Coöperatieve Landbouwvereniging in Enter
De Keurstbrug over de Regge in Enter
Meetbrieven, lastgelden en patentrechten
BEVRIJDING VAN ENTER (6)
BEVRIJDING VAN ENTER (5)
BEVRIJDING VAN ENTER (4)
BEVRIJDING VAN ENTER (3)
BEVRIJDING VAN ENTER (2)
BEVRIJDING VAN ENTER (1)
De geschiedenis van de begraafplaatsen in Enter
De aanleg van harde wegen in en om Enter
Jais-Hin’n
De Oale Uup’n
Het maritiem vakantieverleden van dokter Veldhuyzen van Zanten
Verdeling marke Enter in tapperij de Halve Maan
Een klompenschipper uit Enter
Van Langenhof tot Wooltershoes
Hotel De Adelaar, opkomst en ondergang
Van schippersdochter tot kasteelvrouwe
Het uitgaansleven in Enter in vroeger tijden
Het Pluimershuis
Bijnamen
De geschiedenis van het dorp Enter
Forensendorp
Klompen maken
Ganzenhandel met Duitsland en Engeland
Scheepvaart en de Enterse zompen
Bevolkingsgroei en het Markestelsel
De Munsterse oorlogen
Hervorming en opstand
Rohaan
Kattelaar
Het Leijerweerd
Geschiedenis van het erve Borgerink
Van Conrading tot Deks 1475-1971
Het erve Dekkers van 1601 tot 1971
Het pand Bolscher
Oude Katholieke kapel
Neringdoenden in Enter anno 1880
De eerste garage
Oude erven
Enterse adel
Naam en ouderdom Enter
Scroll naar boven